Dierwaardige melkveehouderij
De Nederlandse melkveehouderij heeft door de jaren heen aanzienlijke stappen gezet om het welzijn van melkvee continu te verbeteren. Deze inspanningen hebben geleid tot een sector die voldoet aan nationale en Europese regelgeving en aanvullende eisen vanuit zuivelkwaliteitssystemen en deels vanuit keurmerken. De maatschappelijke aandacht voor dierenwelzijn is de afgelopen decennia toegenomen en de wetenschap levert steeds meer inzicht in de behoeften van dieren.
In de Nederlandse melkveehouderij heeft dit geleid tot meer daglicht en frisse lucht voor de dieren, aandacht voor goede voeding, toegenomen weidegang, meer aandacht voor het jonge dier en een daling in antibioticagebruik.
Daarmee heeft de Nederlandse melkveehouderij een sterke basis, maar om een toekomstbestendige en dierwaardiger veehouderij te realiseren zijn nog belangrijke stappen nodig. ZuivelNL werkt o.a. samen met melkveehouders, zuivelverwerkers, de Dierenbescherming en de overheid aan het zetten van die stappen.
Wat is dierwaardige veehouderij?
Dierwaardige veehouderij gaat uit van 6 leidende principes voor dierenwelzijn, zoals vastgesteld door de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA). Deze principes vormen de basis voor alle activiteiten en plannen binnen de melkveesector:
1. Erkenning intrinsieke waarde en integriteit: Respect voor de eigen waarde van het dier als wezens met gevoel die pijn en plezier kunnen ervaren.
2. Goede voeding: Voldoende water en voer van goede kwaliteit.
3. Goede omgeving: Comfortabele en veilige omgeving met een goed klimaat.
4. Goede gezondheid: Borgen van een goede gezondheid en voorkomen van pijn.
5. Natuurlijk gedrag: Voldoende mogelijkheden natuurlijke gedragingen te vertonen en behoeften te vervullen.
6. Positief welzijn: In staat om te reageren op veranderende sociale en fysieke omgeving.
Convenant 'Stappen naar een dierwaardige veehouderij'
Op 24 juni 2025 ondertekende ZuivelNL namens de aangesloten melkveehoudersorganisaties DDB, LTO, NMV, NAJK en zuivelverwerkersorganisatie NZO het Convenant 'Stappen naar een dierwaardige veehouderij'.
"Met dit convenant voor een veehouderij waarin het welzijn en de gezondheid van dieren het uitgangspunt zijn, zetten we als melkveehouderij een volgende stap. We bouwen voort op de initiatieven die al zijn ingezet in het kader van het verduurzamingsplan van de sector, het ZuivelNL-programma Duurzame Zuivelketen." - Arjan Schimmel voorzitter ZuivelNL.
Convenantpartners
Het convenant wordt gedragen door een brede coalitie van in totaal 13 partijen die elk hun verantwoordelijkheid nemen:
- Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
- Veehouderijsectoren melkveehouderij, varkenshouderij en pluimveehouderij.
- Markt- en ketenpartijen waaronder FNLI en COV.
- Maatschappelijke organisaties waaronder de Dierenbescherming.
Plan van aanpak samen met Dierenbescherming
In het convenant staan geen inhoudelijke afspraken over dierwaardige veehouderij. Daarvoor hebben de veehouderijsectoren in samenwerking met de Dierenbescherming plannen van aanpak opgesteld met een gezamenlijke ambitie richting 2040. Voor de melkveehouderij vormt de ‘Routekaart naar een dierwaardiger en toekomstbestendige melkveehouderij’ het plan van aanpak binnen het convenant.
Financiering
De transitie naar dierwaardige veehouderij vraagt om substantiële investeringen. Uit onderzoek van Wageningen University & Research en Connecting Agri & Food blijkt dat extra maatregelen financieel ingrijpend zijn voor individuele boerenbedrijven. In de voorjaarsnota 2025 is € 51 miljoen gereserveerd voor maatregelen in het kader van dierwaardigheid. In het convenant is vastgelegd dat ook markt- en ketenpartijen hun verantwoordelijkheid nemen.
Autoriteit Dierwaardige Veehouderij
Een onafhankelijke Autoriteit Dierwaardige Veehouderij wordt opgericht die een cruciale rol speelt in het monitoren en bewaken van de voortgang. Deze autoriteit heeft verschillende taken:
- Meten en monitoren: voortgang bijhouden.
- Rapporteren: over bereikte resultaten.
- Signaleren en evalueren: haalbaarheid en betaalbaarheid van voorgenomen stappen.
- Adviseren: over welke wettelijke maatregelen (AMvB) verantwoord op welk moment inwerking kunnen treden.
Routekaart naar een dierwaardiger en toekomstbestendige melkveehouderij
De melkveehoudersorganisaties DDB, LTO, NMV, NAJK en zuivelverwerkersorganisatie NZO, die samenwerken in ZuivelNL, en de Dierenbescherming hebben de 'Routekaart naar een dierwaardiger en toekomstbestendige melkveehouderij' opgesteld. De routekaart bevat gezamenlijke ambities en een plan met concrete maatregelen en randvoorwaarden voor de melkveehouderij.
Vrijloopstallen, meer weidegang, stoppen met onthoornen en het kalf langer bij de koe zijn 4 punten uit de routekaart waarvoor onderzocht wordt hoe deze het beste te realiseren zijn in de melkveehouderij richting 2040.
Randvoorwaarden voor stappen
Om de stappen beschreven in de routekaart te kunnen zetten, zal voldaan moeten worden aan randvoorwaarden zoals: vergunningen en financiering, consistent beleid, eerlijke concurrentiepositie ten opzichte van buitenlandse producenten, integraliteit met andere opgaven (zoals klimaat en stikstof), en samenhang met wetgeving en het Convenant dierwaardige veehouderij.
De randvoorwaarden in de routekaart komen overeen met de randvoorwaarden in het Convenant dierwaardige veehouderij. Als de randvoorwaarden van een specifieke stap niet zijn ingevuld, kan de stap niet worden gezet.