Spelgedrag bij kalveren

Spelgedrag bij dieren, inclusief melkkalveren, dient als een essentiële indicator voor hun welzijn en algehele welzijn gezondheid. Spelen draagt niet alleen bij aan de fysieke ontwikkeling van kalveren, maar heeft ook potentiële gevolgen voor hun:

• Sociale ontwikkeling (in staat zijn om de sociale signalen van anderen te lezen, in staat te zijn te reageren op de sociale signalen van anderen etc., emotioneel in staat om te gaan met positieve/negatieve emoties, aanpassingsvermogen).
• Cognitieve vaardigheden.

Uit onderzoek is gebleken dat de huisvesting van kalveren in kleinschalig hokken het bewegingsspel beperkt en het vergroten van de beschikbare ruimte het optreden van bewegingsspel vergroot en uitvoering van meer (of alle) elementen van het soortspecifiek bewegingsspel mogelijk maakt.

Er zijn slechts enkele onderzoeken geweest naar het gedrag dat kalveren vertonen (bewegingsspel en ander gedrag) in omgevingen met grote beschikbare ruimte. De meeste onderzoeken concentreerden zich op beschikbare ruimte tussen 1,5 en 4 m2/dier. Een literatuurreview van EFSA stelt echter dat specifiek voor individueel gehuisveste dieren een ruimte van 29,5 m2 nodig is. Het EFSA-rapport concludeert bovendien dat een beschikbare ruimte van 20 m2 per dier nodig is om in groepshokken optimaal spelgedrag te vertonen.

Deze ruimterechten zijn veel hoger in vergelijking met de huidige huisvestingsaanbevelingen. De resultaten van de gebruikte literatuur in het huidige EFSA rapport werd eerder gevisualiseerd door de Universiteit Utrecht. Hieruit bleek dat een leemte in de literatuur bestaat over het effect van beschikbare ruimte tussen 4 en 20 m2 op spelgedrag bij kalveren.

Doel van het project

Het project heeft als doel:

• Het spelgedrag van in groepshuisvesting gehouden kalveren beoordelen met behulp van versnellingsmeterdata. Data wordt verzameld van Nederlandse melkveebedrijven met kalveren gehouden in verschillende grootte groepshuisvesting, variërend van 4 tot 20 m2 per kalf.
• Het effect analyseren van andere dier- en boerderijfactoren die het spelgedrag kunnen beïnvloeden - bijv. leeftijd, vloer of beddengoedmateriaal.

Resultaten

Dit onderzoeksproject beoogt de invloed van de beschikbare ruimte op spelgedrag bij Nederlandse kalveren te onderzoeken, wat uiteindelijk bijdraagt aan een beter begrip van de optimale omstandigheden voor een gezonde ontwikkeling en positief welzijn van kalveren.

De bevindingen van dit onderzoek kunnen aanbevelingen opleveren voor een verbeterd kalvermanagement, wat zowel de dieren als de melkveehouderij ten goede komt. Dit onderzoek zal dienen als een eerste stap naar een beter begrip van het ‘jonge dier’ in de Nederlandse melkveehouderij.

Publicaties

• Cornell University 'From Manual Observation to Automated Monitoring: Space Allowance Effects on Play Behaviour in Group-Housed Dairy Calves' (2026)

De resultaten uit het onderzoek op 11 Nederlandse melkveebedrijven suggereren dat de beschikbaarheid van ruimte van invloed is op de tijd die kalveren besteden aan spelen. Kalveren met meer beschikbare ruimte besteden doorgaans meer tijd aan speelgedrag en besteden een groter deel van hun tijd aan bewegingsspel. Het gebrek aan significante verschillen in speelgedrag voor kalveren gehuisvest in grotere hokken suggereert dat het speelgedrag van kalveren een plateau bereikt en dat het speelgedrag waarschijnlijk niet lineair verder toeneemt met meer beschikbare ruimte.

Belangrijk om hierbij te benadrukken is de observatie dat de kalveren, ook als ze in grotere hokken gehuisvest waren, minder dan 2% van hun totale tijd besteden aan spelen. Dit impliceert dat het wellicht voldoende is voor kalveren om een deel van elke dag toegang te hebben tot een groter hok.

Toekomstige studies zijn nodig om, met grotere populaties, de impact van dagelijkse toegang tot een grotere ruimte op het speelgedrag van kalveren te vergelijken.