20 maart 2024

Milieu & Klimaat

Beslissende periode voor Nederlandse melkveehouders en zuivelindustrie

De Nederlandse zuivelsector staat voor een beslissende periode. In de komende weken moet duidelijk worden of de huidige mestcrisis kan worden gekeerd. De afbouw van derogatie, de invoering van bufferstroken en de aanwijzing van met nutriënten verontreinigde gebieden (NV-gebieden) zorgen voor een groot verlies aan plaatsingsruimte van dierlijke mest.

De balans is uit de mestmarkt gehaald met als gevolg dat de hele Nederlandse melkveehouderij in een acute crisis is beland door het niet kunnen plaatsen van mest. Daarmee stevent de hele zuivelsector op een koude sanering af. Het voortbestaan van een vitale zuivelketen in Nederland is in gevaar: Doorontwikkeling van de sector, bijdragen aan de maatschappelijke doelstellingen en voedselvoorziening wordt onmogelijk voor boeren en zuivelondernemingen.

Gezien de uitzonderlijke omstandigheden en acute crisissituatie trekt de zuivelsector (vertegenwoordigd door de belangenorganisaties van melkveehouders, de Nederlandse Zuivel Organisatie en ZuivelNL) gezamenlijk op. De sector heeft de afgelopen weken concrete ideeën aangedragen bij het ministerie die op korte en lange termijn oplossingen bieden. De minister van LNV heeft de analyse van de gevolgen van afbouw derogatie erkend en is op de hoogte van de urgentie van het probleem. Deze periode is de minister met Brussel in gesprek of zij bereid zijn mee te werken aan een pakket maatregelen om de crisis op te lossen.

Ambitieuze toekomstvisie

De Nederlandse melkveehouderij is zich zeer bewust van haar verantwoordelijkheid. Daarom is recent een ambitieuze Toekomstvisie Melkveehouderij opgesteld waarmee invulling wordt gegeven aan:

  • de opdracht om als ondernemers bij te dragen aan voedselzekerheid.
  • de maatschappelijke opgaven rond natuur, klimaat en hoe te produceren met respect voor de milieugebruiksruimte.

De melkveehouderij is een zeer diverse sector en kent verschillende bedrijfsconcepten en systemen. Van biologische bedrijven tot hoog technologisch en van zeer extensief tot gespecialiseerd intensief. Dit is een kracht die benut moet worden om als sector van maximale waarde te zijn voor Nederland. Daarnaast is ons land één van de vruchtbare delta’s in Europa en kreeg Nederland derogatie om een belangrijke bijdrage te kunnen leveren aan voedselzekerheid.

Toekomstvisie Melkveehouderij

Kunstmest verminderen en dierlijke mest optimaal benutten

De afbouw van derogatie geeft de perverse prikkel om meer kunstmest te moeten gebruiken. En dat terwijl kunstmestproductie veel fossiele energie kost en belastend is voor het milieu. In tegenstelling tot kunstmest bevat dierlijke mest een breed scala aan nutriënten en organische stof en past het bij een natuurlijke en bedrijfseigen kringloop. Bovendien wijst onderzoek uit dat op grasland de uitspoeling van mineralen uit dierlijke mest beperkter is dan bij gebruik van kunstmest. Dierlijke mest is daardoor gunstiger voor de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater. Kunstmest verminderen en dierlijke mest optimaal benutten voor evenwichtsbemesting is dus een win-win situatie. Het huidige beleid gaat hier echter volledig aan voorbij en draagt daarmee ook niet bij aan het verbeteren van de waterkwaliteit.

Concrete ideeën voor korte en lange termijn oplossingen

Voor oplossingen die op korte en lange termijn bijdragen aan de balans op de mestmarkt hebben de organisaties concrete ideeën aangedragen bij het ministerie.

  • Per direct structurele derogatie op grasland op basis van dierlijke mest. Derogatie heeft grote invloed op de mestbalans en is in staat de mestmarkt te herstellen. Dit kan door de oude derogatie te herstellen, te pauzeren of een nieuwe derogatie in te richten. Er zijn specifieke invullingen aangedragen door grondgebonden bedrijven en de biologische melkveehouderij.
  • Herziening van bufferstroken voor graslandpercelen langs alle waterlichamen, deze worden maximaal 0,5 meter.
  • RENURE erkennen als kunstmestvervanger. Hierdoor kan dierlijke mest nog beter worden gewaardeerd, breder worden toegepast en hoeft er minder kunstmest te worden aangekocht.
  • Blijvend inzetten op vrijwillige stoppersregelingen om de mestproductie op korte termijn te laten dalen. Dit biedt ruimte voor de blijvers en daarom is het van belang dat er een bredere/nieuwe stoppersregeling komt die voor meer bedrijven aantrekkelijk is. Voor een verdere daling van de mestproductie kan ook overwogen worden het percentage afroming fosfaatrechten bij overdracht buiten familieverband te verhogen.

De snelheid waarmee de sector plaatsingsruimte verliest, maakt het simpelweg onmogelijk om (binnen de termijn) te voldoen aan de door Brussel opgelegde regels. Europa kan Nederland houden aan het halen van gestelde opgaven en in het uiterste geval een ingebrekestellingsprocedure opstarten. Maar aan het onmogelijke kan niemand worden gehouden.

Een oplossing is nú nodig om de problemen waarin de melkveehouders zijn gebracht weg te nemen.

Betrokken organisaties

Dutch Dairymen Board | LTO-vakgroep Melkveehouderij | Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt | Nederlandse Melkveehouders Vakbond | De Natuurweide | Netwerk GRONDig | Nederlandse Zuivel Organisatie | ZuivelNL

ZuivelNL faciliteert als ketenorganisatie het overleg tussen de belangenorganisaties van melkveehouders en zuivelondernemingen. Daar worden gezamenlijk initiatieven uitgevoerd en antwoorden op het overheidsbeleid geformuleerd die gebruikt kunnen worden voor de lobby.

Foto: Elly Geverink

Meer gezamenlijke initiatieven

Meer nieuwsberichten

ZuivelNL

Vacature

25 maart 2024

ZuivelNL vacature: Adviseur Export & Markttoegang

Wil je graag verschillende bedrijven in de zuivelsector ondersteuning bieden? Loop jij warm voor het...

Lees het volledige bericht

ZuivelNL

02 april 2024

Nieuwsbrief ZuivelNL maart 2024

U leest in deze nieuwsbrief over de vacature team export, fotowedstrijd, webinar terugkijken, gratis handleiding...

Lees het volledige bericht

Marktinformatie

Wereldzuivelhandel Actueel

02 april 2024

Wereldzuivelhandel Actueel januari - december 2023

De wereldzuivelhandel liet in het vierde kwartaal van 2023 een wisselend beeld zien. Bij kaas...

Lees het volledige bericht